Kaartsymbolen leren herkennen voor je vaarbewijs

Kaartsymbolen zijn een vast onderdeel van het onderdeel navigatie bij je vaarbewijsexamen, en wie ze niet goed kent, verliest al snel kostbare punten. In deze gids leggen we uit welke kaartsymbolen je moet kennen, wat ze betekenen en hoe je ze het best inoefent voor je stuurbrevet.

Wat zijn kaartsymbolen en waarom zijn ze belangrijk?

Kaartsymbolen zijn de tekens, kleuren en afkortingen die op een navigatiekaart of binnenvaartkaart gebruikt worden om informatie over het water weer te geven. Denk aan dieptes, vaargeulen, bruggen, sluizen, betonning en gevaren. Als schipper moet je deze symbolen kunnen lezen zonder erover na te hoeven denken, want op het water heb je geen tijd om alles op te zoeken.

Bij het examen voor het beperkt stuurbrevet, het algemeen stuurbrevet en de aanvulling yachtman horen kaartsymbolen bij het onderdeel navigatie. Dit onderdeel telt mee voor zowel het minimumpercentage per onderdeel als voor je totaalscore, dus een goede kennis van kaartsymbolen is geen overbodige luxe.

De belangrijkste categorieën kaartsymbolen

Kaartsymbolen worden meestal onderverdeeld in enkele grote categorieën. Hieronder een overzicht van wat je kan verwachten op een binnenvaartkaart of navigatiekaart.

1. Betonning en bebakening

  • Boeien die de vaargeul afbakenen (rode en groene boeien, kardinale tekens)
  • Bakens en perches op vaste punten in het water
  • Symbolen voor gevaarlijke plaatsen zoals wrakken of ondieptes

2. Dieptes en bodemgesteldheid

  • Dieptelijnen en dieptecijfers op de kaart
  • Aanduidingen van de aard van de bodem (zand, modder, stenen)
  • Droogvallende gebieden bij eb

3. Kunstwerken en obstakels

  • Bruggen, met hun doorvaarthoogte en type (vaste brug, ophaalbrug)
  • Sluizen en stuwen
  • Kabels, leidingen en andere obstakels boven of onder water

4. Verkeerstekens en zones

  • Verboden gebieden of snelheidszones
  • Ankergebieden en ligplaatsen
  • Vaarwegmarkeringen specifiek voor binnenwateren

Voorbeeldtabel: veelvoorkomende kaartsymbolen

SymboolBetekenisBelang voor de schipper
Groene stompe boeiStuurboordzijde vaargeul (komende vanuit zee)Bepaalt welke kant je moet houden
Rode spitse boeiBakboordzijde vaargeulVoorkomt ondieptes en gevaren
AnkertekenToegelaten ankergebiedVeilige plaats om te ankeren
Kruis op de kaartGevaar, bijvoorbeeld een wrakVermijden bij het varen
Brugsymbool met cijferDoorvaarthoogte van een brugNodig om vastlopen te voorkomen

Hoe leer je kaartsymbolen het snelst?

De meeste kandidaten leren kaartsymbolen het best door herhaling en door ze in context te zien, bijvoorbeeld op een echte kaart of in oefenvragen. Enkele tips:

  1. Bekijk eerst een overzicht van alle officiële symbolen in de theorie.
  2. Oefen daarna met examenvragen waarin symbolen in een praktische situatie worden getoond.
  3. Herhaal regelmatig, zeker de symbolen die je moeilijk vindt.
  4. Combineer kaartsymbolen met kennis van navigatie in het algemeen, zoals koerslijnen en peilingen.

Oefenen met kaartsymbolen in de examensimulator

Op examensimulator-vaarbewijs.be kan je het onderdeel navigatie, inclusief vragen over kaartsymbolen, gratis uittesten. Het eerste examen van 30 vragen is volledig gratis, zonder addertjes. Wil je nadien verder oefenen, dan betaal je eenmalig € 39,99 voor 6 maanden onbeperkte toegang tot meer dan 2.612 examenvragen. Er is geen abonnement en geen automatische verlenging: na 6 maanden stopt de toegang gewoon vanzelf.

Tijdens het oefenen is er geen tijdslimiet, zodat je rustig elk kaartsymbool kan bekijken. Na elk examenonderdeel krijg je een duidelijke score te zien, met jouw antwoord naast het juiste antwoord, en je kan achteraf door het volledige examen navigeren om alles nog eens te herbekijken.

Veel gebruikers geven aan dat de vragen in de simulator sterk aansluiten bij wat ze op het echte examen tegenkomen, waardoor ze vaak al van de eerste keer slagen. De simulator is ontwikkeld door Pieter Cappelle, een ervaren IT-professional, en voor vaarscholen of clubs die met een groep studenten willen oefenen bestaat er een maatwerk-samenwerkingsvoorstel.

Kaartsymbolen in de examenstructuur

Hoeveel vragen over navigatie, waaronder kaartsymbolen, je kan verwachten hangt af van het brevet dat je behaalt:

BrevetTotaal vragenVragen navigatie
Beperkt stuurbrevet3010
Algemeen stuurbrevet3010
Yachtman (aanvulling)3518

Bij alle brevetten geldt dat je per onderdeel een minimumscore moet halen, naast een totaalscore van minstens 60%. Een zwak onderdeel navigatie kan je dus niet compenseren met een sterk onderdeel reglementen, dus investeer zeker tijd in het inoefenen van kaartsymbolen.

Andere examenonderwerpen om te combineren

Kaartsymbolen staan niet op zich: op het water heb je ook kennis nodig over weer en veiligheid. Verdiep je bijvoorbeeld ook in het weerbericht lezen voor het varen, leer hoe je moet reageren bij onweer op het water, en zorg dat je ook de basis van EHBO aan boord kent. Al deze onderwerpen komen samen terug in de examenvragen over veiligheid en manoeuvres.

Veelgestelde vragen

Moet ik alle kaartsymbolen uit het hoofd kennen?

Je moet de meest voorkomende symbolen vlot kunnen herkennen, zoals betonning, dieptes, bruggen en gevarenaanduidingen. Je hoeft geen uitzonderlijke of zeldzame symbolen tot in detail te kennen, maar hoe meer je oefent, hoe zekerder je bent tijdens het examen.

Komen kaartsymbolen voor bij elk brevet?

Ja, kaartsymbolen horen bij het onderdeel navigatie, dat zowel bij het beperkt stuurbrevet, het algemeen stuurbrevet als bij de aanvulling yachtman wordt getoetst, al verschilt het aantal vragen per brevet.

Geeft de examensimulator uitleg bij foute antwoorden op kaartsymbolen?

Nee, de simulator toont na afloop je score en je ziet jouw antwoord naast het juiste antwoord, maar er wordt geen bijkomende uitleg of motivering gegeven bij de antwoorden.

Hoeveel kost het oefenen met kaartsymbolen in de simulator?

Het eerste examen van 30 vragen, inclusief vragen over navigatie en kaartsymbolen, is volledig gratis. Daarna betaal je eenmalig € 39,99 voor 6 maanden onbeperkte toegang, zonder abonnement.

Zijn kaartsymbolen moeilijker dan andere examenonderwerpen zoals wind?

Dat verschilt per persoon. Sommige kandidaten vinden symbolen visueel makkelijker te onthouden dan bijvoorbeeld de uitleg over ware en schijnbare wind, terwijl anderen net meer moeite hebben met kaartlezen. Regelmatig oefenen met beide onderwerpen is de beste aanpak. Veel succes, schipper!

Oefen nu zelf voor je vaarbewijs

Maak gratis een account aan en oefen met interactieve online proefexamens.

Registreer je nu

← Alle artikels